EMNİYET TEŞKİLATI İÇİNDE HUKUKA AYKIRI EMİRLERLE ALAKALI BİLGİLENDİRME METNİ
Değerli Emniyet Teşkilatı Personeli ve Kamuoyu;
Emniyet Teşkilatı Sendikası olarak EGM içinde yaşanan sorunların çoğunlukla bilgi eksikliği olmasından kaynaklı olduğu değerlendiriyoruz. Bu sebeple sendika olarak ara ara konusuna göre bilgilendirme metinleri paylaşıyoruz.
Bu yazımızın konusu da hukuka uygun emir ile hukuka aykırı emir arasındaki farkların izahı olacaktır.
Hukuka aykırı emirlerde neler yapmamız gerektiği ile ilgili bilgi vermek istiyoruz.
Emniyet Teşkilatı içinde hukuka aykırı emirleri kapsayan kavramlarının netleşmesi elzemdir. Bu kavramların hem Emniyet Hizmetleri Sınıfına tabi memurlar için hem de diğer hizmet sınıfına tabi memurların bilmesi, farkındalık oluşması, bilgi eksiği sebebiyle yaşanan ya da yaşanabilecek sorunları en aza indireceğini değerlendirmekteyiz. Bu konuda çalıştaylar, seminerler, konferanslar, prensip emirler, duyurular yapılmasının, yaşanan ya da yaşanacak olan sorunların en aza indireceğini düşünüyoruz.
Emniyet Teşkilatında çalışan personellerin unvan bazlı görev tanım formlarının olmaması sebebiyle, sorunlar yaşanmakta ve yaşanmaya da devam etmektedir. Mevcut yasal düzenlemelere baktığımızda birim bazlı görev tanımları olduğu, bunun da kavram karışıklığına neden olduğu aşikardır.
Emniyet Teşkilatı’nın yaklaşık yüzde 5 oranına sahip olan hizmet sınıfları ise SİVİL MEMUR olarak kısaca özetlenen Emniyet Hizmetleri Sınıfı dışındaki diğer hizmet sınıflarına tabi memurların ünvanlarının ve bu ünvanlarına karşılık gelen görev tanımlarının, idarece, hem memur için hem de birim amirleri tarafından yazılı olarak bildirilmesi gerekmektedir.
Emniyet Hizmetleri Sınıfı ( Çarşı Mahalle Bekçisi, Polis Memuru, Komiser, Emniyet Amiri, Emniyet Müdürü vb ) haricinde EGM içinde çalışan SİVİL MEMUR olarak kısaca ifade edilen diğer hizmet sınıflarına tabi memurlar da vardır.
657 sayılı kanunun 36. maddesine göre Yardımcı Hizmetler Sınıfına, Genel İdari Hizmetler Sınıfına, Teknik Hizmetler Sınıfına, Sağlık Hizmetleri Sınıfına tabi memurlar da EGM içinde çalışmaktadır.
Hiçbir memur sınıfının dışında ve sınıfının içindeki derecesinin altında bir derecenin görevinde çalıştırılmamalıdır.
Teşkilatımızda genel olarak sivil memurun hizmetli ünvanlı çalışan memurların görev tanımında anlaşılması nedeniyle sınıf, kadro, unvan durumlarına dikkat edilmemektedir.
Örnek olarak; Genel İdari Hizmetler Sınıfına tabi Bilgisayar İşletmeni bir memurdan garson görevi (servis açma, çay demleme ve ikram etme gibi ) istenilmesi, hukuka aykırıdır.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 3. Maddesinde ‘Devlet kamu hizmetleri görevlerini ve bu görevlerde çalışan Devlet memurlarını görevlerin gerektirdiği niteliklere ve mesleklere göre sınıflara ayırmaktır.’
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 33. Maddesinde ‘ Kadrosuz memur çalıştırılamaz. Kadrolar, Cumhurbaşkanlığı kararnamesinde gösterildiği şekilde düzenlenir. ‘
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 36. Maddesinde ‘Bu Kanuna tabi kurumlarda çalıştırılan memurların sınıfları gösterilmiştir.’
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 45. Maddesinde ‘Hiç bir memur sınıfının dışında ve sınıfının içindeki derecesinin altında bir derecenin görevinde çalıştırılamaz.’
YARDIMCI HİZMETLER SINIFI NEDİR?
1)Kurumlarda her türlü yazı ve dosya dağıtmak ve toplamak,
2)Müracaat sahiplerini karşılamak ve yol göstermek;
3)Hizmet yerlerini temizleme, aydınlatma ve ısıtma işlerinde çalışmak veya
4)Basit iklim rasatlarını yapmak; ilaçlama yapmak veya yaptırmak veya
5)Tedavi kurumlarında hastaların ve hastanelerin temizliği ve basit bakımı ile ilgili hizmetleri yapmak veya
6)Kurumlarda koruma ve muhafaza hizmetleri gibi ana hizmetlere yardımcı mahiyetteki görevlerde her kurumun özel bünyesine göre ve yine bu mahiyette olmak üzere ihdasına lüzum gördüğü yardımcı hizmetleri ifa ile görevli bulunanlardan
7)4 üncü maddenin (D) bendinde tanımlananların dışında kalanları Yardımcı Hizmetler Sınıfını kapsar.
Hizmetli, Terzi, Aşçı, Teknisyen Yardımcısı, Sıhhi Tesisat Teknisyen Yardımcısı, Elektrik Teknisyen Yardımcısı, Ağaç İşleri Teknisyen Yardımcısı, Makine Teknisyen Yardımcısı, İnşaat Teknisyen Yardımcısı, İklimlendirme ve Soğutma Teknisyen Yardımcısı VB unvanlarındaki memurlar Yardımcı Hizmetler Sınıfına tabidir.
Kanunda, yönetmelikte, genelgede, Mahkeme kararlarında açıkça yazmayan görevler HUKUKA AYKIRI görevlerdir.
Çaycılık, Bulaşıkçılık, Çamaşırcılık, Bariyer Taşıma, Garsonluk, Boyacılık vb. görevler 657 sayılı kanuna tabi memurların görev tanımında yoktur. Bu görevlendirmeler hukuka aykırıdır.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 4/D Maddesinde ‘İşçiler’ tanımlanmıştır.
İlgili mevzuatı gereğince tahsis edilen sürekli işçi kadrolarında belirsiz süreli iş sözleşmeleriyle çalıştırılan sürekli işçiler ile mevsimlik veya kampanya işlerinde ya da orman yangınıyla mücadele hizmetlerinde ilgili mevzuatına göre geçici iş pozisyonlarında altı aydan az olmak üzere belirli süreli iş sözleşmeleriyle çalıştırılan geçici işçilerdir. Bunlar hakkında bu Kanun hükümleri uygulanmaz.
Özel kanunlarına (3201 sayılı ETK) göre çarşı ve mahalle bekçisi, polis, komiser muavini, komiser, başkomiser emniyet müfettişi, polis müfettişi, emniyet amiri ve emniyet müdürü ve emniyet müdürü sıfatını kazanmış emniyet hizmetleri memurları, EMNİYET HİZMETLERİ SINIFI olarak nitelendirilmektedir.
‘Bu Kanunun kapsamına dahil kurumlarda yönetim, icra, büro ve benzeri hizmetleri gören ve bu Kanunla tespit edilen diğer sınıflara girmeyen memurlar Genel İdare Hizmetleri sınıfını teşkil eder.’
Bilgisayar İşletmeni, Veri Hazırlama Kontrol İşletmeni, Santral Memuru, Şoför ve Memur ünvanlı memurlar, Genel İdare Hizmetleri sınıfına tabidir.
Meslekleriyle ilgili görevleri fiilen ifa eden ve meri hükümlere göre yüksek mühendis, tekniker, teknisyen ve emsali teknik unvanlara sahip olup, en az orta derecede mesleki tahsil görmüş bulunanlar, Teknik Hizmetler sınıfını teşkil eder.
Mesleki eğitim görerek yetişmiş olan sosyal çalışmacı, psikolog, tabip, diş tabibi, eczacı, veteriner hekim, ebe, hemşire, sağlık memuru, sosyal hizmetler mütehassısı, biyolog, sağlık idarecisi, eczacı, diş anestezi, röntgen teknisyenleri ve yardımcıları, çevre sağlığı ve toplum sağlığı teknisyeni dahil) sağlık savaş memuru, hayvan sağlık memuru ve benzeri sağlık personelini ‘SAĞLIK HİZMETLERİ VE YARDIMCI SAĞLIK HİZMETLERİ SINIFINI’ kapsamaktadır.
Hukuka Aykırı Emir Nedir?
Hukuka aykırı emir, yasal düzenlemelere, mevzuata veya hizmet gereklerine uymayan, idarenin yetkilerini aşan veya keyfi nitelikte olan emirlerdir. Bu tür emirler, Anayasa, kanun, tüzük ve yönetmeliklere aykırı olabileceği gibi, personelin görev tanımını veya kamu yararını ihlal eden nitelikte de olabilir.
Konusu Suç Teşkil Eden Emir Nedir?
Bir emrin Türk Ceza Kanunu kapsamında suç oluşturacak nitelikte olmasıdır. Örneğin:
- Kişilere işkence yapılması,
- Usulsüz gözaltı talimatı verilmesi,
- Hukuka aykırı arama, el koyma veya yakalama yapılması,
- Kamu malına zarar verilmesi,
- Rüşvet, yolsuzluk veya benzeri eylemler için verilen emirler,
bu kapsamdadır.
Hukuki Dayanaklar
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın 137. maddesi:
Kamu görevlileri, üstlerinden aldıkları emirleri yerine getirmekle yükümlüdür. Ancak emir, Anayasa, kanun, tüzük veya yönetmelik hükümlerine aykırı ise yerine getirilmez. Emir yazılı olarak tekrar edilirse, yerine getirilir; ancak konusu suç teşkil eden emir hiçbir şekilde yerine getirilemez.
657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 11. maddesi:
Devlet memuru, amirinden aldığı emri yerine getirir. Ancak emir kanuna aykırı ise, yerine getirmeden çekincesini bildirir. Amir emri yazılı olarak yenilerse, emir uygulanır; fakat konusu suç teşkil eden emir hiçbir şekilde uygulanmaz.
Personelin Sorumluluğu ve Yapması Gerekenler
Emir kanuna aykırı ise: Öncelikle emrin yanlış olduğunu amirine sözlü veya yazılı olarak bildirir.
Amir, yazılı olarak emrinde ısrar ederse, memur emri yerine getirir; sorumluluk amire ait olur.
Emir konusu suç teşkil ediyorsa: Hiçbir şekilde yerine getirilemez.
Yerine getiren personel de hukuken sorumluluk altına girer.
Böyle bir durumda personelin yükümlülüğü, emri yerine getirmemek ve gerekli mercilere (bir üst amir, mülki idare, adli makamlar vb.) bilgi vermektir.
